Een gezonde leefstijl krijgt steeds meer aandacht als aanvulling op de behandeling van MS. Neuropsycholoog en onderzoeker Karin van der Hiele en promovendus Jip Aarts leggen uit wat wetenschappers de afgelopen jaren hebben ontdekt.
Karin en Jip zijn beide betrokken bij het Don’t be late!-onderzoek. Ze onderzoeken of de kwaliteit van leven van mensen met MS verbetert door op tijd te beginnen met een leefstijlprogramma of werkcoaching. Waarom krijgt het onderwerp leefstijl steeds meer aandacht?
“De maatschappij verandert. Leefstijl wordt voor veel mensen steeds belangrijker. Binnen MS-onderzoek groeit steeds meer het idee dat goed letten op je leefstijl positief kan zijn voor je gezondheid”, legt Jip uit.
Leefstijl is de manier waarop je leeft. Het gaat om de keuzes die je elke dag maakt. Deze hebben invloed op je gezondheid. Belangrijke onderdelen van leefstijl zijn:
Jip: “Wetenschappers kijken in veel onderzoeken naar de invloed van 1 onderdeel van leefstijl op MS. Meestal is dit voeding of beweging. Regelmatig bewegen kan ervoor zorgen dat MS-klachten bij iemand met MS minder snel ontstaan of verergeren. Dit effect lijkt het grootst wanneer iemand krachttraining en conditietraining doet. Wetenschappers denken dat dit komt omdat het lichaam reserves opbouwt. Hierdoor kan het lichaam beter omgaan met schade door MS. Onderzoeken laten ook positieve effecten zien van het mediterraan dieet. Deelnemers die dit dieet volgden waren minder moe. Dit dieet kan mogelijk helpen om ontstekingen in het lichaam te verminderen. Maar hier is nog te weinig wetenschappelijk bewijs voor.”
Jip: “Onderzoeken hiernaar laten goede resultaten zien. De LIMS-studie is een voorbeeld van een onderzoek naar meerdere onderdelen van leefstijl. In dit onderzoek volgden 579 mensen met MS het leefstijlprogramma Leef! Met MS. Ze leerden meer over gezonde voeding, beweging, slaap en ontspanning. Deelnemers gaven achteraf aan dat MS minder invloed had op hun dagelijks leven. Ze hadden minder last van lichamelijke en psychische klachten. En van vermoeidheid.”
Jip: “Alle leefstijlonderdelen hebben invloed op elkaar. Beweging en gezonde voeding zorgen voor een vermindering van lichamelijke en psychische klachten. Dit verbetert de slaap en vermindert stress. Iemand kan hierdoor soms langer zelfstandig activiteiten blijven uitvoeren. Dit zorgt voor een betere kwaliteit van leven.”
Karin: “Er is binnen MS-onderzoek steeds meer aandacht voor de psychische kant van leven met MS. Leefstijl gaat niet alleen over jezelf lichamelijk uitdagen, maar over uitdaging in de brede zin van het woord. Het heeft te maken met hoe je je lichamelijk, cognitief en psychisch voelt. En over sociale contacten en zingeving. Door je hersenen te blijven trainen, bouw je cognitieve reserves op. Je hersenen kunnen hierdoor beter omgaan met schade door MS.”
Karin: “Er zijn verschillende onderzoeken waarin cognitie en MS worden onderzocht. De onderzoeken laten zien dat het aanleren van strategieën mensen met MS kan helpen om beter om te gaan met cognitieve klachten. Bijvoorbeeld door informatie op een andere manier te onthouden. Of door een hulpmiddel te gebruiken bij het onthouden, zoals een agenda. Ook wordt onderzocht of functietrainingen bepaalde hersenfuncties kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld het trainen van je geheugen door te oefenen met een geheugentaak. Voor dit soort trainingen is minder wetenschappelijk bewijs.”
Jip: “We hebben nog veel vragen. We weten bijvoorbeeld nog niet precies welke invloed leefstijl heeft op MS-ontstekingen in het lichaam. Ook is er meer onderzoek nodig naar leefstijlprogramma’s. Niet iedereen met MS heeft dezelfde klachten. De meeste onderzoeken naar leefstijl zijn gedaan bij RRMS en jongere mensen. Er is nog weinig bekend over ouderen en progressieve vormen van MS. Hier is de komende jaren meer onderzoek voor nodig.”
Karin: “Het is belangrijk dat we leefstijlprogramma's beter beschikbaar maken voor mensen met MS. We moeten nadenken hoe we de kennis uit onderzoek kunnen vertalen naar programma's die mensen met MS zelf kunnen gebruiken. Ook moeten we onderzoeken wat het beste moment is om een leefstijlprogramma aan te bieden. En voor wie dit wel of niet werkt.”
Jip: “Probeer zo gezond mogelijk te leven. Kijk kritisch naar je eigen leefstijl. Kun je hier iets aan verbeteren? Beweeg je bijvoorbeeld voldoende? Eet je genoeg onbewerkt voedsel? ? Blijf jezelf ook elke dag uitdagen. Probeer bijvoorbeeld om vaker te wandelen en dan stevig door te lopen. Verhoog je hartslag. Je kunt jezelf ook uitdagen als je in de tuin werkt. Doe uitdagende oefeningen als je in een rolstoel zit. Doe iets wat past bij jouw situatie.”
Karin: “Blijf niet alleen je lichaam, maar ook je hersenen uitdagen. Ontdek nieuwe dingen. Loop bijvoorbeeld eens een nieuwe route naar huis. Of leer een nieuwe hobby. Je kunt ook een boek lezen of sociale contacten opzoeken. Zorg ervoor dat je genoeg vrijheid en regie hebt op je werk. En voor zingeving. Heb je last van cognitieve klachten? Probeer dan iets te doen wat voor jou mogelijk is.”
Lees meer over de invloed van leefstijl op MS.
Lees meer over het verbeteren van je leefstijl.
Wil je zelf de effecten van het Leef! met MS programma ervaren? In 2026 start een nieuwe groep. Je kan je aanmelden door een mail te sturen naar ms@voedingleeft.nl.
Lees meer op de website van het Nationaal MS Fonds
Na het lezen van de nieuwe informatie over leefstijl, weet je nu hoe je gezondere keuzes maakt. Maar, hoe houd je die nieuwe gewoontes vol? En wat doe je als het even tegenzit?
Op de MS Moments bijeenkomst van Stichting MS Research vertelde dr. Wia Baron hoe het staat met het onderzoek naar herstel van myeline. Het onderzoek laat positieve mogelijkheden voor de toekomst zien.
Veel kinderen met MS die worden behandeld in het Nationaal Kinder MS Centrum in het Erasmus Ziekenhuis in Rotterdam, doen mee aan de PROUD-kids studie. Wat houdt dit onderzoek in? En waarom wordt het gedaan?
Cannabis is geen regulier geneesmiddel. Toch wordt het al honderden jaren gebruikt als een geneeskrachtig kruid. Een groep mensen met MS zegt dat cannabis een positief effect heeft op hun klachten. Zoals pijn en slaapproblemen. Toch is het effect per persoon verschillend. Paul Blijham is neuroloog en schrijft inmiddels aan zo'n 150 patiënten medicinale cannabis voor op een speciaal cannabisspreekuur.