Vermoeidheid bij MS: meer dan alleen moe zijn
14 mei 2026RRMS, SPMS, PPMSKlachten
Vermoeidheid is een van de meest voorkomende klachten bij MS. Toch is niet goed bekend hoe vermoeidheid samenhangt met andere klachten. Wetenschappers onderzochten dit bij meer dan 6.000 mensen met MS.
Onderzoeksinformatie
Publicatiejaar:
2026
Link naar originele publicatie:
In het kort:
- Vermoeidheid is een van de meest voorkomende klachten bij mensen met MS.
- Britse wetenschappers wilden in dit onderzoek weten of vermoeidheid in de loop van de tijd erger werd. En of vermoeidheid en andere MS-klachten iets met elkaar te maken hadden.
- Meer dan de helft van de deelnemers had last van matige tot ernstige vermoeidheid. Deelnemers met progressieve MS hadden het meeste last van vermoeidheid.
- MS-klachten zoals pijn, slaapproblemen en denkproblemen zorgden voor een verergering van vermoeidheid. Zelfvertrouwen kon vermoeidheid juist verlagen.
- De onderzoekers zagen dat vermoeidheid in de loop van de tijd op verschillende manieren kon verlopen.
Wat is de achtergrond van het onderzoek?
Veel mensen met hebben last van vermoeidheid. Dit heeft veel invloed op het dagelijks leven. Veel mensen ervaren vermoeidheid als een van hun zwaarste klachten. Andere klachten waar mensen met MS vaak last van hebben zijn spasmen, pijn en .
Onderzoekers weten dat vermoeidheid veel voorkomt bij mensen met MS. Toch is niet duidelijk hoe vermoeidheid verandert over een langere periode. En wat verschillende MS-klachten met elkaar te maken hebben.
Wat is het doel van het onderzoek?
Britse onderzoekers wilden beter begrijpen op welke manieren vermoeidheid voorkomt bij mensen met MS. En of vermoeidheid erger wordt in de loop van de tijd. Vermoeidheid verschilt per persoon. Sommige mensen hebben er af en toe last van, terwijl het bij andere veel invloed heeft op het dagelijks leven. De onderzoekers wilden een aantal dingen weten:
- Hoe vaak komt vermoeidheid voor?
- Welke MS-klachten hebben te maken met vermoeidheid?
- Wat voor invloed hebben deze MS-klachten op elkaar?
- Verandert vermoeidheid in de loop van de tijd?
- Zijn er verschillende groepen mensen met MS die last hebben van een ander patroon van vermoeidheid?
- Zijn er factoren die mogelijk kunnen voorspellen of vermoeidheid erger wordt?
Met deze kennis hopen onderzoekers beter te begrijpen wat vermoeidheid betekent bij mensen met MS.
Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
De onderzoekers gebruikten gegevens van mensen met MS die werden behandeld in 33 ziekenhuizen in het Verenigd Koninkrijk. Deze gegevens waren afkomstig uit de Britse TONIC-studie.
Wat is de TONIC-studie?
De TONIC-studie is een groot langlopend onderzoek in het Verenigd Koninkrijk. Wetenschappers doen onderzoek naar aandoeningen van de hersenen en het ruggenmerg, waaronder MS. Ze bekijken welke klachten mensen hebben. En wat voor invloed hun aandoening heeft op de kwaliteit van leven. Deelnemers vullen vragenlijsten in over hun gezondheid en dagelijks leven. Zo krijgen onderzoekers een beeld van hoe klachten in de loop van de tijd veranderen.
Het onderzoek vond plaats tussen 2013 en 2025. In totaal deden 6.356 mensen met MS mee. De gemiddelde leeftijd was 50 jaar en 74 procent was vrouw. De meeste deelnemers hadden . Wetenschappers gebruikten verschillende vragenlijsten om klachten en ervaringen van mensen met MS te meten. Deze vragenlijsten gingen bijvoorbeeld over:
- vermoeidheid
- pijn door spasmen
- slaapproblemen
- angst
- cognitieve klachten
- lichamelijke problemen
- problemen met zien
- zenuwpijn
- zelfvertrouwen
Daarnaast verzamelden de onderzoekers medische informatie over de deelnemers, zoals het type MS en hoe ernstig de ziekte is. De deelnemers vulden de vragenlijsten meerdere keren in op verschillende momenten in de tijd. Wetenschappers konden op deze manier onderzoeken of klachten veranderden in de loop van de tijd.
Wat kwam er uit het onderzoek?
De onderzoekers vonden een aantal belangrijke resultaten:
1. Vermoeidheid kwam veel voor bij de deelnemers met MS.
Meer dan de helft van de deelnemers had last van matige tot ernstige vermoeidheid. Weinig deelnemers hadden hier helemaal geen last van. De onderzoekers zagen dat mensen tussen de 50 en 64 jaar het meest last hadden van vermoeidheid. Vrouwelijke deelnemers hadden vaker last van vermoeidheid dan mannelijke deelnemers. Dit verschil werd niet duidelijk gemeten.
2. Deelnemers met een progressieve vorm van MS hadden meer last van vermoeidheid dan deelnemers met RRMS.
Deelnemers met een vorm van MS hadden vaker last van ernstige vermoeidheid dan deelnemers met RRMS. Volgens de onderzoekers komt dit doordat mensen met progressieve MS meer lichamelijke klachten hebben. Ook krijgen mensen met progressieve MS langzaam meer klachten. Dit kan extra energie kosten in het dagelijks leven.
3. Andere MS-klachten speelden een grote rol bij vermoeidheid.
Problemen met denken, slecht slapen, problemen met zien, spasmen en pijn hadden te maken met vermoeidheid. Deze klachten versterkten elkaar. Iemand die slecht sliep, voelde zich vermoeider en kon daardoor ook moeite hebben met concentratie. Deelnemers die MS-remmers gebruikten hadden ook meer last van vermoeidheid.
4. Meer zelfvertrouwen zorgde voor minder vermoeidheid.
Deelnemers met meer zelfvertrouwen hadden minder last van vermoeidheid. Zij gaven aan meer controle te hebben over hun klachten. Volgens de onderzoekers laat dit zien dat psychische en emotionele factoren ook belangrijk zijn bij vermoeidheid.
5. Vermoeidheid is niet bij iedereen hetzelfde.
De onderzoekers ontdekten 4 verschillende patronen van vermoeidheid bij de deelnemers:
- Groep 1. Deze deelnemers hadden weinig last van vermoeidheid. Ook veranderde hun vermoeidheid niet over de tijd. De meeste deelnemers in deze groep hadden RRMS. Ook hadden zij minder last van lichamelijk klachten. Deze groep bestond uit ongeveer 5 procent van de deelnemers.
- Groep 2 en 3. Deelnemers in deze groepen hadden gemiddeld last van vermoeidheid. Bij hen werd vermoeidheid in de loop van de tijd langzaam iets erger. Dit verschil was niet heel groot. Deze groepen bestonden samen uit ongeveer 66 procent van de deelnemers.
- Groep 4. Deelnemers in deze groep hadden het meest last van vermoeidheid. Ze hadden vaker progressieve vormen van MS. En meer last van lichamelijke klachten, zoals pijn of problemen met lopen. Deze groep bestond uit ongeveer 29 procent van de deelnemers.
Wat is de conclusie van het onderzoek?
Wetenschappers zagen dat de meeste deelnemers met MS veel last hadden van vermoeidheid. Deze vermoeidheid had te maken met andere MS-klachten, zoals pijn of slecht slapen. Daarnaast kwam vermoeidheid het meest voor bij deelnemers tussen de 50 en 64 jaar. Er was geen duidelijk verschil te zien tussen mannen en vrouwen. Onderzoekers zagen wel dat deelnemers met progressieve vormen van MS meer last hadden vermoeidheid dan deelnemers met mildere vormen van MS.
De onderzoekers denken dat het belangrijk is om niet alleen naar vermoeidheid te kijken, maar ook naar andere MS-klachten die hiermee te maken hebben. Slaap, pijn, problemen met zien en cognitieve klachten versterkten in dit onderzoek vermoeidheid. Wetenschappers willen in de toekomst onderzoeken of het behandelen van deze klachten kan zorgen voor minder vermoeidheid bij mensen met MS.
Een aantal dingen in dit onderzoek konden invloed hebben op de resultaten:
De onderzoekers gebruikten vragenlijsten die mensen zelf invulden.
Hierdoor kunnen antwoorden verschillen per persoon. Bijvoorbeeld doordat iemand klachten anders ervaart of onthoudt.
Niet elke deelnemer werd even lang gevolgd.
Hierdoor konden de onderzoekers niet alle veranderingen in de tijd goed meten. Mensen met progressievere vormen van MS vulden soms minder vaak vragenlijsten in.
Geen bewijs dat de ene MS-klacht de andere veroorzaakt.
Dit onderzoek bewijst niet dat de ene MS-klacht de andere veroorzaakt. De onderzoekers zagen vooral dat de klachten elkaar kunnen versterken.
Wat betekent dit voor mij?
Vermoeidheid bij MS heeft vaak meerdere oorzaken. Soms komt vermoeidheid door MS zelf, maar het kan ook het gevolg zijn van andere MS-klachten. Het is belangrijk om samen met je arts of MS-verpleegkundige te kijken welke klachten meespelen, zoals slecht slapen, pijn of problemen met concentratie. Dit onderzoek laat zien dat vermoeidheid kan veranderen in de tijd. Het is daarom goed om dit regelmatig te blijven bespreken.
Het kan helpen om te praten met anderen over vermoeidheid. Dit kan in de community op MS.nl. In het gesprek ‘Verschil in vermoeidheid’ kun je ervaringen uitwisselen. Op MS.nl kun je ook meer lezen over vermoeidheid bij MS.
Lees meer over het ontstaan van vermoeidheid bij MS.
Lees meer over behandelingen en hulpmiddelen bij vermoeidheid.
Deskundigen dragen bij aan betrouwbare informatie op MS.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.
Laatst bijgewerkt door redactie op: 14 mei 2026