Wat zijn de McDonald-criteria?

Ontstaan van de criteria 

De McDonald-criteria zijn vernoemd naar Ian McDonald. Hij was 1 van de wetenschappers die meewerkte aan de allereerste criteria om MS vast te kunnen stellen. Hij werkte samen met andere mensen met veel kennis over MS. Nederlandse experts hebben hier ook aan meegewerkt. Ze gebruikten wetenschappelijk onderzoek naar MS om de criteria te maken.

Criteria om MS vast te stellen

Het is niet altijd makkelijk om de diagnose MS te stellen. Er is geen test die altijd meteen duidelijkheid geeft. Artsen en experts gebruiken daarom sinds 2001 de McDonald-criteria. Dit zijn internationale richtlijnen die artsen gebruiken om vast te stellen of iemand MS heeft. Deze criteria helpen om het verschil te zien tussen MS en andere neurologische aandoeningen.

Stellen van de diagnose

Met de McDonald-criteria kunnen artsen vaststellen of er schade is aan het c entrale zenuwstelsel . De arts kijkt dan naar een aantal dingen: 

• Heeft iemand een schub gehad? 
• Hoeveel schubs heeft iemand gehad?
• Zijn er MS-laesies te zien op een MRI-scan?
• Op welke plekken in het lichaam zijn MS-laesies te zien?
• Op welke momenten zijn MS-laesies ontstaan in het lichaam?
• Komen klachten door een andere aandoening?

Extra onderzoeken 

De arts bekijkt de lichamelijke klachten, onderzoeken en de MRI-scan. Soms is dan al snel duidelijk dat iemand MS heeft. Er is dan genoeg bewijs om de diagnose te stellen.

Is het nog niet helemaal duidelijk? Dan doet de arts extra onderzoeken. Dat kan met bloedonderzoek, andere scans of een ruggenprik . Er wordt dan vocht uit de onderrug gehaald. In het laboratorium wordt dit vocht onderzocht. Er wordt gekeken naar specifieke eiwitten die passen bij MS. 

Progressieve MS 

Bij progressieve MS worden klachten steeds erger en verslechtert iemands gezondheid langzaam. Als een arts denkt dat iemand progressieve MS heeft, onderzoekt die of klachten minstens 1 jaar lang langzaam erger worden. Ook zoekt de arts naar extra bewijs, bijvoorbeeld op een MRI-scan of in het hersenvocht. 

Verandering van de criteria

MS-experts passen de McDonald-criteria soms aan. Dit gebeurt als onderzoekers nieuwe belangrijke informatie vinden over MS. Door de criteria aan te passen, zorgen onderzoekers ervoor dat de diagnose MS beter en sneller kan worden gesteld. In de afgelopen jaren zijn de criteria een aantal keer veranderd.

Belangrijke veranderingen van de criteria 

In 2024 hebben MS-deskundigen uit verschillende landen de McDonald-criteria opnieuw bekeken. Ze hebben de criteria in 2025 opnieuw aangepast en uitgebreid, omdat er nieuwe kennis was over MS uit wetenschappelijk onderzoek. Dit zijn de belangrijkste veranderingen:

1. De oogzenuw. Sommige mensen met MS zien wazig door een oogzenuwontsteking. Artsen kunnen aan de oogzenuw zien of er eerder een ontsteking is geweest. De oogzenuw is nu 1 van de plekken die kan helpen bij het vaststellen van MS.
2. Niet altijd bewijs van tijd of plaats meer nodig. Eerder moest er niet alleen op verschillende plekken in het centrale zenuwstelsel schade zijn, maar ook op verschillende momenten in de tijd. Nu is het soms genoeg als er op 1 moment schade op meerdere plekken is. De diagnose kan dan sneller worden gesteld. 
3. Nieuwe test. Artsen kijken vaak naar eiwitten in het hersenvocht om te zien of het afweersysteem actief is. Er is nu een nieuwe test die andere eiwitten meet. Deze test kan soms sneller uitslag geven. 
4. CIS. Artsen stellen de diagnose CIS als er niet genoeg bewijs is om MS vast te stellen. Door aanpassing van de criteria, krijgen minder mensen nu deze diagnose. Soms kunnen artsen nu bij CIS al de diagnose MS stellen. 
5. RIS. Soms laat een MRI-scan veranderingen zien in de hersenen, terwijl iemand nog geen klachten heeft die horen bij MS. Dit heet radiologically isolated syndrome. Kort: RIS. Soms kunnen artsen nu bij RIS al de diagnose MS stellen. 
6. Dezelfde ziekte. Er is meer bewijs dat de verschillende vormen van MS meer op elkaar lijken dan eerder werd gedacht. Daarom zijn aparte criteria voor relapsing en progressieve MS minder vaak nodig.  
7. Ouderen en kinderen. Bij ouderen en kinderen is het vaststellen van MS soms moeilijker. Er zijn nu strengere criteria voor deze groepen. Bij ouderen helpen extra testen. Bij kinderen kijkt de arts ook naar andere stoffen in het lichaam om te kijken of klachten niet komen door andere aandoeningen.  

Sneller een diagnose stellen

Als de McDonald criteria worden aangepast, betekent dit niet dat de vorige criteria niet meer gelden. Of dat een diagnose met de oude criteria onjuist is. Het betekent dat artsen nu sneller en preciezer kunnen bepalen of iemand MS heeft, of een andere neurologische ziekte.

Rondom de diagnose MS

Heb je te horen gekregen dat je MS hebt? Lees hier meer over wat er gebeurt rondom de diagnose.

Lees meer over wat er gebeurt rondom de diagnose MS