Over MS

Hoe werkt het afweersysteem?

Het afweersysteem beschermt je tegen ziektes. Verschillende cellen werken samen om ziekteverwekkers op te ruimen. Bij MS keert het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam.

In het kort

  • Door ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen kan je ziek worden.
  • Het afweersysteem bestaat uit cellen die de ziekteverwekkers bestrijden.
  • Er zijn afweercellen die alle ziekteverwekkers aanvallen. Andere afweercellen vechten heel goed tegen 1 soort ziekteverwekker.
  • Bij MS keert het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam. De zenuwenbanen in de hersenen werken daardoor minder goed. 

Ziekteverwekkers

Ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen kunnen je ziek maken. Het lichaam verdedigt zichzelf tegen ziekteverwekkers met cellen en stofjes. Deze verdediging van het lichaam heet het afweersysteem. Kort: de afweer. Een ander woord hiervoor is: immuunsysteem.

Soorten afweer

Het afweersysteem werkt op verschillende manieren. De huid houdt bijvoorbeeld veel ziekteverwekkers tegen. Daarnaast zijn er:

  • De algemene afweer. Dit zijn cellen die alle ziekteverwekkers aanvallen. Dit doen ze bijvoorbeeld door de ziekteverwekker te omsluiten en op te eten. Dit algemene afweersysteem heb je al sinds je geboorte.
  • De precieze afweer. Sommige cellen vechten speciaal tegen 1 soort ziekteverwekker. Daar zijn ze heel goed in. Ze moeten deze ziekteverwekker eerst leren herkennen. Dit type afweer is dus aangeleerd. Het ontwikkelt zich wanneer je opgroeit en met ziekteverwekkers in aanraking komt of wanneer je vaccinaties krijgt. 

Het afweersysteem bij MS

Een goed werkend afweersysteem houdt het lichaam gezond. Maar bij MS gaat er iets mis met het afweersysteem. Het richt zich niet alleen op ziekteverwekkers. Het afweersysteem valt ook de myeline aan. Dit is de beschermlaag rond de zenuwen. Hierdoor kunnen zenuwcellen informatie niet meer goed doorgeven binnen het lichaam. Dit veroorzaakt verschillende klachten. MS-remmende medicijnen verzwakken het afweersysteem. Je kunt daardoor makkelijker ziek worden als je een MS-remmer gebruikt.  

Verschillende cellen in het afweersysteem

Voor de afweer zijn verschillende soorten afweercellen betrokken. Bij MS gedragen sommige afweercellen uit het bloed zich anders. Dit zijn de T-cellen en de B-cellen. Ook hersencellen die helpen bij de afweer zijn aangedaan. Dit zijn de microglia.

Facebook FacebookWhatsApp Whatsapp

Artikel met medewerking van:

  • dr. Susanne Kooistra - neurowetenschapper en moleculair celbioloog, MS Centrum Noord Nederland
  • dr. Joost Smolders - neuroloog, Erasmus MC

Experts dragen bij aan betrouwbare informatie op MS.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.

Laatst bijgewerkt op: 15 juli 2025