Hoe herken je desinformatie?

Wie heeft het bericht geschreven?

Probeer erachter te komen wie het bericht heeft gemaakt. Dit kun je met deze vragen controleren:

• Bestaat de schrijver of organisatie van wie het bericht is echt?
• Wat weet deze persoon of organisatie over MS?
• Wat zeggen andere websites over deze persoon of organisatie?
• Wanneer is het bericht geschreven?

Waar komt het bericht vandaan?

Makers van desinformatie proberen hun berichten er zo betrouwbaar mogelijk uit te laten zien. In een bericht zie je bijvoorbeeld iemand in een witte jas die lijkt op een arts of deskundige. Hierdoor lijkt een bericht geloofwaardiger. Ook als de persoon in werkelijkheid helemaal geen arts of deskundige is. Controleer of de website betrouwbaar is. Dat kun je doen door hier op te letten: 

• Betrouwbare websites vertellen wie ze zijn en waarom de site is gemaakt. Je kunt dit vaak lezen op een website bij ‘over ons’.
• Op internet kun je kijken of andere mensen iets hebben geschreven over een website. Bijvoorbeeld een review. Dit kun je checken via een zoekmachine zoals bijvoorbeeld Google.
• Je kunt ook het webadres van de website controleren. Dit heet een url. Je vindt deze in de zoekbalk op internet. Als deze niet overeenkomt met de titel of inhoud van de webpagina, dan kan de site onbetrouwbaar zijn.
• Op sociale media is de kans groot dat je desinformatie tegenkomt. Op platforms zoals Instagram, Facebook, TikTok, of YouTube kan iedereen informatie plaatsen. Ook desinformatie. Neem nooit automatisch aan dat informatie op sociale media klopt. Controleer altijd de bron en kijk of de informatie overeenkomt met betrouwbare websites, zoals Thuisarts.nl. 

Waarom is het bericht geschreven?

Onderzoek waarom de schrijver het bericht heeft geschreven. De bedoeling van de schrijver kan invloed hebben op wat er in het bericht staat. Deze vragen kunnen daarbij helpen: 

• Wil de schrijver je ergens van overtuigen? Bijvoorbeeld om een bepaald dieet te volgen of een cursus te doen. Dan heeft de schrijver hier een eigen belang bij, zoals geld verdienen of reclame maken.
• Probeert de schrijver je iets te verkopen? Of zie je veel reclame bij het bericht? Deze persoon werkt mogelijk bij een bedrijf dat jou iets probeert te verkopen. Bijvoorbeeld een farmaceutisch bedrijf.
• Als de maker van het bericht andere bedoelingen heeft dan voorlichting, is het belangrijk om de informatie te dubbelchecken op een betrouwbare, onafhankelijke website.

Wat is de toon van het bericht?

Mensen die desinformatie maken gebruiken technieken zodat je hun verhaal sneller aanklikt en gelooft. Bijvoorbeeld door heftige uitspraken te doen die emoties bij de lezer oproepen. Bijvoorbeeld: MS-medicijnen maken je ernstig ziek. Stel jezelf een aantal vragen: 

• Wat voor soort bericht is het? Gaat het om een mening, een persoonlijk verhaal of een journalistiek artikel? 
• Hoe is het bericht geschreven? Roept het veel emoties op of staan er veel heftige uitspraken in?
• Is de persoon die in een nieuwsbericht genoemd wordt ook echt een arts of deskundige?

Wat voor soort informatie staat er in het bericht?

Desinformatie kan deels waar zijn en deels niet. Bijvoorbeeld als iemand een bestaand wetenschappelijk onderzoek noemt, maar de resultaten verkeerd uitlegt. Of als iemand de resultaten groter of belangrijker maakt dan ze eigenlijk zijn. Dit soort desinformatie is voor iemand zonder medische kennis moeilijk te herkennen. Heb je twijfels over de informatie in een bericht? Controleer het hele bericht. Stel jezelf hierbij de volgende vragen: 

• Waar komt de informatie in het bericht vandaan?
• Benoemt de schrijver bronnen onderaan het bericht?
• Bestaan deze bronnen echt?
• Kom je het bericht en de bronnen ook tegen op andere websites?

Zijn de foto’s of video’s echt?

Makers van desinformatie kunnen gebruik maken van deepfakes. Dit zijn beelden of video’s die met AI zijn gemaakt. Met deepfakes kunnen makers iemand iets laten zeggen of doen wat niet echt is gebeurd. Ze zijn inmiddels zo goed, dat ze bijna niet meer van echt te onderscheiden zijn. Vertrouw daarom niet alles wat je ziet. Controleer altijd de bron van het bericht. 

Moeite om desinformatie te herkennen? 

Veel mensen met MS hebben last van cognitieve klachten. Deze klachten kunnen het moeilijker maken om medische desinformatie te herkennen. Deze dingen helpen om het toch te herkennen:

Twijfel je over online informatie?

Heb je MS? En twijfel je over informatie die je online hebt gelezen? Kijk op een betrouwbare website zoals MS.nl of Thuisarts.nl. Verspreid berichten die onjuist zijn niet verder. Wil je meer weten over hoe je desinformatie kunt herkennen? Kijk dan op Isdatechtzo.nl.