Wat zijn de McDonald-criteria?

Regels om MS vast te stellen

Het is niet altijd makkelijk om de diagnose MS te stellen. Er is geen test die altijd meteen duidelijkheid geeft. Artsen en experts gebruiken daarom sinds 2001 de McDonald-criteria. Dit zijn regels die artsen helpen om vast te stellen of iemand wel of geen MS heeft. Daardoor kunnen artsen de ziekte beter vaststellen.

Veel kennis over MS

De McDonald-criteria zijn opgesteld door mensen met veel kennis over MS. Bijvoorbeeld het internationale adviescomité voor klinische studies en de Amerikaanse MS-vereniging. Maar ook door Nederlandse MS-experts. Ze maken gebruik van wetenschappelijke onderzoeken naar MS om de criteria te maken of aan te passen. De regels hebben de naam gekregen van Ian McDonald. Dit was een van de wetenschappers die de eerste McDonald-criteria heeft gemaakt.  

Wel of geen MS

Als een arts bepaalt of iemand MS heeft zijn deze 3 regels belangrijk: 

1. Tijd. Ontstekingen in het centrale zenuwstelsel moeten op verschillende momenten zijn vastgesteld.
2. Plaats. Beschadigingen die horen bij MS moeten in ieder geval op 2 verschillende plekken te zien zijn in de hersenen, het ruggenmerg of de oogzenuw.
3. Geen andere ziekte. Klachten of beschadigingen in het lichaam die een arts op een MRI-scan ziet, mogen niet komen door andere aandoeningen.  

Soms kan een arts wel in 1 keer vaststellen of iemand MS heeft. Er moet dan bewijs zijn dat ontstekingen in het lichaam op verschillende tijdstippen zijn ontstaan.

Extra onderzoeken

Het is belangrijk dat de arts goed luistert naar iemand en lichamelijk onderzoek doet. Ook moet de arts extra onderzoeken doen, zoals een MRI-scan. Soms is er nog ander onderzoek nodig, zoals een ruggenprik , een bloedtest of andere scans. Daarna kan de arts bepalen of iemand MS heeft of niet. 

Verandering van de criteria

Soms is het nodig dat MS-experts opnieuw kijken naar de McDonald-criteria. Bijvoorbeeld als er nieuw wetenschappelijk onderzoek naar MS is gedaan. Als hier nieuwe belangrijke kennis uit komt, is het soms nodig om de regels voor de diagnose MS te veranderen. Op deze manier zorgen onderzoekers en artsen ervoor dat de diagnose MS nog sneller en beter kan worden gesteld. In de afgelopen jaren zijn de regels een aantal keer veranderd. 

Belangrijke aanpassingen

In 2024 hebben 56 MS-deskundigen uit verschillende landen de McDonald-criteria opnieuw bekeken. Ze hebben de regels in 2025 aangepast en uitgebreid, omdat er nieuwe kennis was over MS uit wetenschappelijk onderzoek. Dit veranderde er:  

1. De oogzenuw. Sommige mensen met MS zien wazig door een oogzenuwontsteking. Artsen kunnen aan de oogzenuw zien of er eerder een ontsteking is geweest. De oogzenuw is nu een van de plekken die kan helpen bij het vaststellen van MS.
2. Niet altijd bewijs van tijd of plaats meer nodig. Eerder moest er niet alleen op verschillende plekken in het centrale zenuwstelsel schade zijn, maar ook op verschillende momenten in de tijd. Nu is het soms genoeg als er op 1 moment schade op meerdere plekken is. De diagnose kan dan sneller worden gesteld.
3. Nieuwe test. Artsen kijken vaak naar eiwitten in het hersenvocht om te zien of het afweersysteem actief is. Er is nu een nieuwe test die andere eiwitten meet. Deze test kan soms sneller uitslag geven.
4. RIS. Soms laat een MRI-scan veranderingen zien in de hersenen, terwijl iemand nog geen klachten heeft die horen bij MS. Dit heet radiologically isolated syndrome. Kort: RIS. Soms kunnen artsen nu bij RIS al de diagnose MS stellen.
5. Dezelfde ziekte. Er is meer bewijs dat de verschillende vormen van MS meer op elkaar lijken dan eerder werd gedacht. Daarom zijn aparte regels voor relapsing en progressieve MS minder vaak nodig. 
6. Ouderen en kinderen. Bij ouderen en kinderen is het vaststellen van MS soms moeilijker. Er zijn nu strengere criteria voor deze groepen. Bij ouderen helpen extra testen. Bij kinderen kijkt de arts ook naar andere stoffen in het lichaam om te kijken of klachten niet komen door andere aandoeningen.  

Rondom de diagnose MS

Heb je te horen gekregen dat je MS hebt? Er kan in deze periode veel op je af komen. Je krijgt veel informatie over MS en behandelingen. 

Lees meer over wat er gebeurt rondom de diagnose