Waarom verergert MS bij sommige mensen snel en bij anderen langzaam?

In het kort:

• Onderzoekers weten niet goed hoe het komt dat de gezondheid van mensen met MS achteruitgaat, zonder dat zij aanvallen hebben.
• Onderzoekers onderzochten de hersenen van overleden mensen met MS. De onderzoekers vergeleken de hersenen van mensen bij wie de MS snel verslechterde met die van mensen bij wie het verloop trager was
• Onderzoekers keken met een PET-scan ook naar de hersenen van levende mensen met MS.
• Beschadigingen in de hersenen met brede randen van afweercellen hebben te maken met een snelle verergering van MS.

Wat is de achtergrond van het onderzoek?

Er zijn medicijnen en behandelingen voor multiple sclerose die ontstekingen en aanvallen kunnen verminderen. Aanvallen bij MS ontstaan doordat afweercellen uit het bloed de hersenen binnenkomen. Daar veroorzaken ze ontstekingen en beschadigen ze het zenuwstelsel. De meeste medicijnen werken door deze afweercellen te remmen. Iemand krijgt dan bijvoorbeeld minder aanvallen door MS. De medicijnen helpen minder goed om achteruitgang van MS die niet komt door aanvallen te verminderen. 

Het probleem is dat artsen nu nog niet goed kunnen voorspellen wie snel achteruit zal gaan.  Onderzoekers weten nog maar weinig over hoe MS erger wordt zonder dat iemand aanvallen heeft. 

Wat is het doel van het onderzoek?

In deze studie wilden onderzoekers begrijpen welke soort laesie in de hersenen ervoor zorgt dat MS langzaam erger wordt zonder dat iemand aanvallen heeft. Een laesie is een beschadiging van de zenuwen. De onderzoekers hadden drie doelen: 

1. Een nieuw soort beschadiging vinden. Ze wilden ontdekken welke beschadiging in de hersenen ervoor zorgt dat MS langzaam erger wordt, zonder dat iemand terugvallen heeft.
2. Begrijpen wat er in de cellen gebeurt. Ze wilden de cellen in de beschadiging onderzoeken om te zien wat daar gebeurt. Dit is belangrijk om te weten als onderzoekers nieuwe medicijnen willen maken tegen MS.
3. Kijken of het bij levende mensen zichtbaar is. Ze wilden onderzoeken of de beschadiging in de hersenen die ze vonden ook te zien is bij mensen met MS die nog leven.

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers deden twee soorten onderzoek:

1. Ze bestudeerden de hersenen van 186 personen die MS hadden. De hersenen kwamen van de Nederlandse Hersenbank. Kort: NHB. Zij verzamelen de hersenen van overleden mensen. De onderzoekers vergeleken de hersenen van mensen bij wie de MS snel verslechterde met dat van mensen bij wie het verloop trager was. Ze bekeken ook stukjes in de hersenen die actief waren.
2. Ze bekeken TSPO PET-scans van de hersenen van 114 personen met MS. Dit is een speciale scan die wetenschappers gebruiken bij wetenschappelijk onderzoek. Bij deze scan krijgt iemand een speciale vloeistof die een beetje oplicht in het lichaam. Onderzoekers kunnen dan foto’s maken van wat er gebeurt in het lichaam. Op deze plaatsen is iets aan de hand. Er kan bijvoorbeeld een ontsteking zitten. 

Wat kwam er uit het onderzoek?

In het eerste onderzoek ontdekten de wetenschappers verschillende dingen: 

• De onderzoekers zagen dat er op sommige plekken in de hersenen beschadigingen te zien waren met een brede rand. Deze plekken heten broad rim lesions.
• Wetenschapper ontdekten dat de brede randen om de beschadigingen bestaan uit afweercellen. Dit kan mogelijk verklaren waarom het immuunsysteem actief wordt bij MS. 

In het tweede onderzoek vonden de wetenschappers een aantal dingen: 

• Sommige beschadigde plekken in de hersenen hadden een brede rand van afweercellen. Dit kwam voor bij ongeveer 1 op de drie mensen.
• Sommige mensen hadden veel beschadigingen met brede randen van afweercellen in hun hersenen. Daarnaast hadden ze meer ontstekingen en meer schade in de hersenen. Zij gingen volgens de EDSS-score ook sneller achteruit.
• Mensen die natalizumab kregen hadden minder beschadigingen met brede randen van afweercellen in de hersenen. Mensen die geen medicijnen gebruikten, hadden juist meer van dit soort beschadigingen. 

Wat is de conclusie van de onderzoeken?

Wetenschappers zagen in het eerste onderzoek dat beschadigingen met brede randen van afweercellen te maken hadden met snellere verslechtering van de gezondheid. Dit kwam ook uit het tweede deel van de studie, waar onderzoekers met een PET-scan keken naar de hersenen van levende mensen met MS. Mensen die meer beschadigingen met brede randen van afweercellen hadden in de hersenen, gingen sneller achteruit. 

Wat betekent dit voor mij? 

De onderzoekers zagen op sommige plekken in de hersenen beschadigingen met een brede rand van afweercellen. Deze plekken horen bij een snellere achteruitgang van MS. Misschien kunnen artsen deze plekken in de toekomst gebruiken om te voorspellen wie sneller ziek wordt. Ook kan dit helpen bij het maken van medicijnen die de ziekte vertragen. Daarom is meer onderzoek naar dit soort beschadigingen in de hersenen. 

Heb je MS? Dan kun je je hersenen na je overlijden doneren aan de Nederlandse Hersenbank voor MS. Wetenschappers gebruiken dit weefsel om onderzoek te doen naar MS. Bijvoorbeeld naar wat er precies gebeurt in de hersenen van mensen met MS.