MS en de hersenleeftijd

In het kort: 

• MS beschadigt het hersenweefsel. Deze schade kan leiden tot cognitieve problemen. Hersenschade door MS kan soms lijken op schade die komt door het normale proces van ouder worden.
• Wetenschappers keken in dit onderzoek naar de hersenleeftijd. Dit is het verschil tussen de geschatte hersenleeftijd en de echte leeftijd.
• Bij mensen met MS zijn de hersenen gemiddeld 10 jaar ouder dan de hersenen van mensen zonder MS van dezelfde leeftijd.
• Deelnemers met een hogere hersenleeftijd hadden meer lichamelijke klachten en cognitieve problemen dan mensen met een lagere hersenleeftijd.
• Wetenschappers kunnen de hersenleeftijd in de toekomst mogelijk gebruiken om het verloop van MS te meten. En om behandelingen te volgen. Er moet nog meer onderzoek worden gedaan.  

Wat is de achtergrond van het onderzoek? 

Bij MS raakt hersenweefsel beschadigd, wat kan zorgen voor lichamelijke klachten en cognitieve problemen. Deze schade is te meten met een MRI-scan . Een nadeel is dat hersenschade door MS kan lijken op veranderingen die horen bij normaal ouder worden. Daardoor is het lastig om te bepalen of schade wordt veroorzaakt door MS of door leeftijd. 

Wetenschappers hebben in dit onderzoek gekeken naar de hersenleeftijd van mensen met MS. Dit is een schattig van hoe oud de hersenen lijken op een MRI-scan. Onderzoekers kijken bijvoorbeeld naar de vorm en grootte van de hersenen. Met een computerprogramma kunnen wetenschappers MRI-scans van verschillende mensen vergelijken. Als de MRI-scan van een nieuw persoon wordt ingevoerd, schat de computer hoe oud de hersenen lijken. Zien de hersenen er op een MRI-scan ouder uit dan iemands echte leeftijd? Dan zijn de hersenen mogelijk extra beschadigd. Bijvoorbeeld door MS.  

Onderzoekers hebben eerder onderzoek gedaan naar de hersenleeftijd van mensen met MS. Maar hierbij vergeleken ze mensen van verschillende leeftijden met elkaar. Hierdoor was het moeilijker om te bepalen of schade in de hersenen werd veroorzaakt door MS of door de leeftijd. Wetenschappers wilden in dit onderzoek de hersenleeftijd meten van deelnemers die allemaal even oud waren.  

Wat is het doel van het onderzoek? 

De wetenschappers onderzochten deze 3 vragen:  

• Hebben mensen met verschillende vormen van MS een verschillende hersenleeftijd?
• Heeft een hogere hersenleeftijd te maken met meer lichamelijke klachten? Bijvoorbeeld moeite met lopen of problemen met handfunctie?
• Heeft een hogere hersenleeftijd te maken met meer problemen met denken, geheugen of concentratie? 

Hoe is het onderzoek uitgevoerd? 

Het onderzoek vond plaats in Nederland. Wetenschappers gebruikten gegevens uit Project Y. Dit is een onderzoek van het MS-centrum van het Amsterdam UMC. In dit project verzamelen artsen en onderzoekers gegevens van mensen met MS om beter te begrijpen wat er in de hersenen gebeurt. En hoe klachten ontstaan. 

In totaal deden 237 mensen met MS en 116 mensen zonder MS mee aan het onderzoek. Alle deelnemers waren geboren in 1966 en woonden in Nederland. De mensen met MS hadden verschillende vormen van MS: 

• RRMS
• PPMS
• SPMS 

De wetenschappers deden een aantal testen bij de deelnemers:  

• Ze maakten een MRI-scan van de hersenen om de hersenleeftijd van de deelnemers te bepalen.
• Ze testten de loopsnelheid met een T25FW-test .  De handfunctie van de deelnemers werd ook gemeten.
• Ze onderzochten de EDSS-score van de deelnemers.
• Ze deden uitgebreide cognitieve testen om het denken, geheugen en de aandacht te meten.

Ze vergeleken de hersenleeftijd van mensen met MS met mensen zonder MS. Ze keken binnen de groep mensen met MS naar het verschil tussen degenen met cognitieve problemen en degenen zonder cognitieve problemen. 

Wat kwam er uit het onderzoek? 

De onderzoekers vonden een aantal belangrijke dingen: 

• Mensen met MS hadden een hogere hersenleeftijd. Bij mensen zonder MS leken de hersenen gemiddeld iets jonger dan hun echte leeftijd. Bij mensen met MS leken de hersenen gemiddeld bijna 10 jaar ouder dan hun echte leeftijd. Bij mensen met SPMS was de hersenleeftijd nog hoger.
• Hoe langer iemand MS had, hoe hoger de hersenleeftijd. Elke 10 jaar MS gaf ongeveer 2 jaar extra veroudering van de hersenen. Dit liet zien dat hersenschade zich langzaam in de tijd opbouwde.
• Hoe hoger de hersenleeftijd, hoe meer lichamelijke problemen. Mensen met een hogere hersenleeftijd liepen langzamer en hadden een slechtere handfunctie. Ook hadden zij een hogere EDSS-score.
• Hoe hoger de hersenleeftijd, hoe meer cognitieve problemen. Mensen met een hogere hersenleeftijd hadden meer last van cognitieve problemen. Vooral denken, geheugen en snelheid van informatieverwerking werden beïnvloed. Ook hadden mensen met MS zonder duidelijke cognitieve problemen een hogere hersenleeftijd dan mensen zonder MS. Dit liet zien dat veroudering van de hersenen soms al begint voordat iemand klachten had. 

Wat is de conclusie van het onderzoek? 

Bij mensen zonder MS waren de hersenen gemiddeld iets jonger dan de echte leeftijd. Bij mensen met MS waren de hersenen gemiddeld bijna 10 jaar ouder dan hun leeftijd. En bij SPMS was de hersenleeftijd nog hoger. De hersenleeftijd gaf extra informatie aan onderzoekers en artsen. In de toekomst kunnen artsen mogelijk de hersenleeftijd gebruiken om: 

• de ernst van MS te meten
• het verloop van de ziekte beter te volgen
• behandelingen te volgen 

De onderzoekers willen in de toekomst beter begrijpen wat een hogere hersenleeftijd betekent voor mensen met MS. Ze willen mensen langer volgen om te zien wat de hersenleeftijd te maken heeft met lichamelijke klachten en cognitieve problemen. 

Wat betekent dit voor mij? 

Onderzoekers zagen dat deelnemers met een hogere hersenleeftijd meer last hadden van cognitieve problemen. Heb jij MS? En heb je vragen over je hersenleeftijd na het lezen van dit onderzoek? Bespreek dit dan met je neuroloog of MS-verpleegkundige. 

Een hogere hersenleeftijd zorgde in dit onderzoek voor meer cognitieve problemen en lichamelijke klachten. Het kan helpen om te praten over cognitieve problemen of lichamelijk klachten met anderen. Dit kan in de community op MS.nl. Bijvoorbeeld in de gespreksgroep Psychische impact van MS. Of in het gesprek Chronische pijnklachten. 

Je kan ook meedoen aan wetenschappelijke onderzoeken als je MS hebt. Bijvoorbeeld aan onderzoek naar oorzaken van MS. Of om behandelingen en medicijnen te testen. Bekijk hier aan welke onderzoeken je op dit moment mee kunt doen. 

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door Stichting MS Research.