Leven met MS

Kun je vasten tijdens de ramadan als je MS hebt? 

De ramadan is een belangrijke maand voor moslims. Tijdens deze maand vasten zij overdag. Kun je ook vasten als je MS hebt? En waar moet je dan op letten?  

In het kort:  

  • Ramadan is een heilige maand in het islamitische geloof. Moslims eten en drinken dan niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Dit heet vasten. 
  • Voor sommige mensen met een chronische ziekte, zoals MS, kan de ramadan slecht zijn voor de gezondheid.
  • Het ligt onder andere aan de medicatie die je gebruikt of je mee kunt doen aan de ramadan. Bespreek dit met je zorgverlener.  
  • Als je gaat vasten tijdens de ramadan, zorg dan dat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt op de momenten dat het kan. Drink veel water.  
  • Het is heel begrijpelijk als de ramadan te zwaar voor je is. Vasten mag nooit ten koste gaan van je gezondheid. 

Wat is de ramadan?  

Ramadan is een heilige maand in het islamitische geloof. In deze maand eten en drinken moslims niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Dit heet vasten. Naast het vasten, is de ramadan ook een periode om na te denken. En je verbonden te voelen met anderen. De ramadan eindigt met Eid al-Fitr. We noemen dit ook wel het Suikerfeest. Dit is een feestdag met lekker eten, cadeautjes en familiebezoeken.   

Zieke mensen en de ramadan

Gezonde moslims vasten tijdens de ramadan. Sommige mensen hoeven niet mee te doen met vasten. Bijvoorbeeld mensen met een ziekte die niet meer overgaat. En waar ze dagelijks medicijnen voor moeten gebruiken. Dit heet een chronische ziekte. MS is zo'n chronische ziekte. Volgens de Islam hoef je niet te vasten als dat slecht is voor je gezondheid. Mensen met MS die merken dat vasten niet goed is voor hun lichaam, hoeven niet mee te doen.

Ramadan en medicatie  

Heb je MS en wil je wel graag aan de ramadan meedoen? Bekijk dan ook de medicijnen die je gebruikt. Sommige medicijnen kun je alleen gebruiken als je erbij eet of drinkt. Dit maakt vasten lastig. Er zijn ook medicijnen die anders kunnen werken als je ze niet op de gewone manier gebruikt. Pas je medicijngebruik nooit zomaar zelf aan. Overleg met je zorgverlener of het voor jou veilig is om aan de ramadan mee te doen. Bekijk met elkaar wat wel kan en wat niet.   

Mogelijke klachten  

Het kan zijn dat je je tijdens de ramadan vermoeider voelt dan anders. Je lichaam moet wennen aan het nieuwe ritme. Je kunt ook andere klachten krijgen tijdens de ramadan. Je kunt bijvoorbeeld:

  • misselijk worden 
  • trager reageren 
  • onrust voelen  
  • sneller boos worden 
  • hoofdpijn krijgen 
  • uitdrogen 
  • buikpijn krijgen 
  • zwaarder worden 

 Twijfel je over bepaalde klachten die je hebt? Bespreek het met je zorgverlener.   

Adviezen tijdens de ramadan  

Het is belangrijk om tijdens de ramadan goed voor jezelf te blijven zorgen. Zeker als je MS hebt. Deze adviezen kunnen je helpen om goed voor jezelf te zorgen, ook tijdens de ramadan: 

Drink voldoende water op de momenten dat het kan.

In elk geval 1,5 liter per dag. Zorg dat je niet uitdroogt. Je merkt dat je uitdroogt als je weinig plast, duizelig bent of flauwvalt. Uitdroging is gevaarlijk. Drink totdat je je beter voelt en bel je huisarts. 

Zorg dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt

Als je MS hebt is het belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Eet en drink gezond en niet steeds hetzelfde. Tips om gezond te eten tijdens de ramadan lees je hier.

Rust wanneer het kan. 

Ook overdag. Luister goed naar je lichaam en neem een pauze als je die nodig hebt.

Neem je medicijnen zoals afgesproken met je zorgverlener. 

Stop of verschuif nooit zelf je medicijngebruik. Houd je aan de afspraken die je hierover hebt gemaakt. Zo werken je medicijnen het best.  

Let goed op de signalen van je lichaam

Stop met vasten als je duizelig wordt, of extreem moe bent. Heb je problemen met bewegen of voelen? Ervaar je tekenen van een schub? Stop met vasten. Je gezondheid gaat voor. Twijfel je of je door kunt gaan? Bespreek het met je zorgverlener. En praat met je imam. 

Voorkom dat je uitput door de hitte.

Valt de ramadan in een warme tijd? Plan rustmomenten overdag en doe geen zwaar werk. Houd jezelf koel. Bijvoorbeeld door lichte kleding te dragen. 

Blijf bewegen. 

Het is belangrijk dat je ook tijdens de ramadan blijft bewegen. Ga bijvoorbeeld wandelen na het eten. Ga je sporten? Doe dit niet te fanatiek. Dan verlies je te veel vocht. Je kunt dan duizelig worden of hoofdpijn krijgen.

 

Niet meedoen is begrijpelijk  

Het is heel begrijpelijk als je niet meedoet aan de ramadan. Het is niet gek als je besluit dat vasten te zwaar voor je is. Mensen met een chronische ziekte, zoals MS, hoeven niet aan de ramadan mee te doen. Vasten mag nooit ten koste gaan van je gezondheid. Je religieuze plichten worden anders ingevuld als ze slecht zijn voor je lichaam. Doe dus niet mee als je voelt dat je lichaam het niet aankan.   

Wil je toch graag iets doen?   

Je kunt ervoor kiezen om op een andere manier aan de ramadan mee te doen. Als het kan met je medicatie, kun je bijvoorbeeld alleen een paar dagen van de maand vasten. Je kunt je ook focussen op bidden en bezinning, zonder te vasten. Of je kunt je extra inzetten voor mensen die hulp nodig hebben. Bespreek met je imam of een andere geestelijk leider wat de mogelijkheden zijn. En doe mee op een manier die bij jou en jouw gezondheid past.   

Onderzoek naar MS en de ramadan  

Wetenschappers doen onderzoek naar MS en de ramadan. Ze willen weten of vasten tijdens de ramadan invloed heeft op MS. En op MS-klachten. Uit sommige onderzoeken bleek dat mensen met milde MS na de ramadan een betere kwaliteit van leven hadden. Ook voelden zij zich minder moe in hun hoofd. Het is nog niet duidelijk of MS-klachten na de ramadan erger kunnen worden. De onderzoeken zijn gedaan in verschillende landen, met kleine groepen mensen met MS. Daarom is het moeilijk om te zeggen wat deze resultaten betekenen voor mensen met MS in Nederland. Wetenschappers doen daarom meer onderzoek hiernaar.  

Facebook FacebookWhatsApp Whatsapp

Artikel met medewerking van:

Deskundigen dragen bij aan betrouwbare informatie op MS.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.

Laatst bijgewerkt op: 6 februari 2026